„Zameczek Leśny” znika. Ma szanse powrócić!

Mis à jour: 07.05.2020 / Section: / pdf
okolice tężni solankowej w Gliwicach

Intensywne prace przy budowie tężni solankowej w lesie komunalnym przy ul. Chorzowskiej są coraz bliższe finału. 8-metrowa konstrukcja w pobliżu dawnego „Zameczku Leśnego” jest w zasadzie gotowa. W kolejnym etapie wokół tężni powstanie strefa relaksu z leżakami oraz reprezentacyjny ogród, w którym zostanie wyeksponowany rosnący tam dąb szypułkowy. Pojawią się też efektowne nasadzenia, ławki z oparciami i stojaki na rowery. Wielu mieszkańców zastanawia się zapewne, jaki los czeka teraz pobliskie zabudowania dawnego „Zameczku”. Po uzgodnieniach z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków, ze względu na katastrofalny stan opuszczonego od lat obiektu, miasto w najbliższym czasie przeprowadzi jego rozbiórkę. To nie jest jednak definitywny koniec tego miejsca!

Historia „Zameczku Leśnego” jest długa i burzliwa. Zaczynał prawie 130 lat temu jako ekskluzywna restauracja w stylu angielsko-chińskiej kawiarni chętnie uwiecznianej na stylowych pocztówkach z przeszłości. Obiekt nie służył jednak wyłącznie celom gastronomicznym. Na początku XX wieku zyskał dodatkową popularność za sprawą pierwszej w Gliwicach strzelnicy (pod gołym niebem), którą utworzono w jego bezpośrednim sąsiedztwie. W latach 30. XX wieku budynek „Zameczku Leśnego” poddano całkowitej przebudowie. Historyzującą architekturę zastąpiono bardziej współczesnym, modernistycznym kostiumem. – Z tego okresu nie zachowały się zdjęcia obrazujące wygląd „Zameczku Leśnego” po przebudowie. Do naszych czasów, po tej kompleksowej zmianie, pozostały jedynie fragmenty projektu modernistycznego budynku – zwraca uwagę Ewa Pokorska-Ożóg, miejski konserwator zabytków.

Kolejne remonty, przekształcenia funkcjonalne i zmiany właścicieli sprawiały, że „Zameczek Leśny” tracił walory zabytkowe.

Tuż po wojnie „Zameczek Leśny” przejęło Przedsiębiorstwo Budowy Zakładów Przemysłu Ciężkiego w Gliwicach, które odremontowało budynek. W latach 1960–1976 należał on już do Gliwickich Zakładów Gastronomicznych. Wtedy blask dawnej, przedwojennej restauracji został przywrócony. Obiekt zyskał opinię wykwintnego lokalu, który przyciągał klientów z odległych miejscowości. Trzy osobne sale restauracyjne z odrębnymi dancingami, dobra kuchnia oraz sprawny – jak na tamte realia – personel były niewątpliwymi atutami parkowego kompleksu gastronomicznego.

W 1976 roku zlikwidowano Zjednoczenie Przemysłu Gastronomicznego, a majątek przekazano Zarządowi Centralnego Związku Spółdzielni Spożywców „Społem”. Przekazanie to nie odbyło się zgodnie z przepisami. „Społem” nigdy nie uzyskało tytułu prawnego do „Zameczku Leśnego”, niemniej dysponowało nim. W tym czasie wolnorynkowe realia sprawiły, że wyjątkowy lokal o prestiżowym charakterze stracił popularność. Restauracja ostatecznie upadła.

W połowie lat 90. „Społem” wydzierżawiło obiekt prywatnej osobie i tak powstała dyskoteka BRAVO. Ówczesny dzierżawca przeprowadzał w budynku liczne przebudowy. W 2006 r. Nadzór Budowlany przeprowadził kontrolę stanu bezpieczeństwa obiektu. Wynik był negatywny. Dyskoteka została natychmiast zamknięta, a obiekt wyłączono z użytkowania. Cztery lata później właścicielem „Zameczku Leśnego” zostało Miasto Gliwice. Uzyskało go od PSS „Społem” po procesie sądowym, który trwał od 2006 roku.

Po przejęciu i zabezpieczeniu „Zameczku Leśnego” miasto wielokrotnie podejmowało próby jego sprzedaży z przeznaczeniem na działalność gastronomiczną bądź (zgodnie z uchwałą Rady Miasta) na kasyno. Pomimo atrakcyjnej lokalizacji, nabywcy nie udało się znaleźć.

Liczne przebudowy, zaniedbania poprzednich użytkowników oraz naruszenia konstrukcji doprowadziły zabudowania „Zameczku Leśnego” do całkowitej ruiny. Duża część konstrukcji dachowej zawaliła się, a pozostała część w większości jest w stanie określanym przez prawo jako katastrofa budowlana – mówi Aleksandra Wysocka, zastępca prezydenta Gliwic. Jeszcze 10 lat temu, w 2010 roku, budynek został wskazany przez Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. Na podstawie dokumentacji obrazującej aktualny, katastrofalny stan techniczny budynku, WKZ uzgodnił w kwietniu br. wyłączenie „Zameczku Leśnego” ze wspomnianej ewidencji.

Obiekt zakwalifikowano do rozbiórki jako zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi. Wkrótce zniknie z pejzażu tej części Gliwic, lecz miasto nie chce, by jego wspomnienie zatarło się w ludzkiej pamięci.

W najbliższym czasie pozostałości zabudowań „Zameczku Leśnego” zostaną rozebrane. Teren zostanie uprzątnięty i zagospodarowany tak, aby korespondował z powstającą przestrzenią rekreacyjną wokół tężni. W przyszłości działka przy Chorzowskiej zostanie natomiast wystawiona na sprzedaż lub wydzierżawiona, a rozwiązaniem, do którego będzie dążyło miasto, będzie nawiązanie do dawnych tradycji i czasów świetności tego miejsca. W tej kwestii miasto liczy na zainteresowanie przyszłych potencjalnych inwestorów. Jest pewne, że atrakcyjna przestrzeń wokół tężni solankowej, służąca rekreacji i wypoczynkowi mieszkańców, dobrze uzupełniałaby się z obiektem gastronomicznym nawiązującym do czasów świetności dawnego „Zameczku Leśnego”. Tym samym historia zatoczyłaby koło.

Zameczek Leśny w nieistniejącej od około 90 lat pierwotnej historyzującej wersji (stan z końca XIX stulecia)
Zameczek Leśny w nieistniejącej od około 90 lat pierwotnej, historyzującej wersji architektonicznej (stan z końca XIX stulecia). Fot. ze zbiorów Muzeum w Gliwicach
zameczek leśny obecnie
Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
zameczek leśny obecnie
Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
zameczek leśny obecnie
Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
zameczek leśny obecnie
Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
Zameczek Leśny w nieistniejącej od około 90 lat pierwotnej historyzującej wersji (stan z końca XIX stulecia) Zameczek Leśny w nieistniejącej od około 90 lat pierwotnej, historyzującej wersji architektonicznej (stan z końca XIX stulecia). Fot. ze zbiorów Muzeum w Gliwicach
zameczek leśny obecnie Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
zameczek leśny obecnie Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
zameczek leśny obecnie Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach
zameczek leśny obecnie Pozostałości wielokrotnie przebudowywanego Zameczku Leśnego obecnie. Fot. Wydział Architektury i Budownictwa UM w Gliwicach

Związek Polskich Miast ePuap Śląska Karta Usług Publicznych SEKAP Benchmarking