Aktualności | Fascynujący świat modliszek. Możesz je spotkać w gliwickiej Palmiarni. Zobacz galerię

Są piękne, świetnie się kamuflują. Najbardziej znane są z tego, że zdarza im się pożerać swoich partnerów. Ale to niecała prawda – są kanibalami, mogą zjeść też swoją siostrę czy ojca. Nazwę zawdzięczają pozycji, w jakiej najczęściej przebywają, przypominającej osobę z rękami złożonymi do modlitwy. W Gliwicach trwa wystawa tych niezwykłych owadów z pokazem karmienia. Małe owady – wielkie sekrety. Poznajcie je w Palmiarni. 

W pawilonie historycznym gliwickiej Palmiarni ustawiono 23 terraria z modliszkami, kokonami i kolekcją wylinek. To zbiór Tomasza Prokopiaka, który specjalizuje się w profesjonalnej hodowli tych owadów oraz tworzeniu dla nich zaawansowanych terrariów. Ludzi tłum. Dorośli, dzieci, wszyscy z zainteresowaniem zaglądają do terrariów, próbują zlokalizować wtapiające się w otoczenie modliszki. Bywa trudno, bo to prawdziwe mistrzynie kamuflażu – nie chcą być zauważone ani przez drapieżnika, który na nie czyha, ani przez ofiarę, na którą same polują. 

Niektóre modliszki są małe jak mrówki, inne duże, nawet 15-centymetrowe. Po wylince objawia się większa postać modliszki. Co ciekawe, jeśli modliszka straci odnóże, to ono odrośnie, pod warunkiem, że owad przejdzie wylinkę. Jest ona całościowa, owad zrzuca przykrótki kombinezon łącznie z czółkami i odnóżami. W ciągu życia modliszka przechodzi 7-10 wylinek, czyli około raz na miesiąc (życie modliszek trwa około roku). 

Te z rejonów afrykańskich wyglądają jak zeschnięte liście. Łatwiej wypatrzeć owady z rejonów azjatyckich, bardziej wilgotnych – mają intensywniejsze barwy – jasnozielone lub żółte. Jest też perełka – śliczna, biała modliszka storczykowa, która wygląda jak mały kwiatek. Na wolności żeruje na storczykach i przy okazji wyłapuje owady. Jej ubarwienie odbija światło ultrafioletowe w sposób identyczny jak płatki storczyków, wabiąc pszczoły i motyle, które chętnie zjada. 

Modliszki prowadzą raczej statyczny tryb życia. Na jednej gałęzi potrafią spędzić pół życia, dlatego do szczęścia wystarcza im niewielkie terrarium. Ciekawym przypadkiem jest modliszka skacząca. To zwinna wojowniczka i akrobatka – w razie zagrożenia potrafi skakać, czego nie robią jej krewne z innych gatunków. Każdy gatunek nieco inaczej zaadaptował się do środowiska. Samice modliszki liścia ze względu na swój ciężar i ograniczone zdolności lotne często schodzą na ziemię, idealnie wtapiając się w warstwę opadłych suchych liści – zjednoczone z otoczeniem cierpliwie czekają na swoją ofiarę. Jaką? Modliszki żywią się głównie karaluchami, świerszczami i innymi drobnymi owadami. Chyba że mowa na przykład o olbrzymiej modliszce tarczowej. To wyjątek. Potrafi zjeść małego gekona, jaszczurkę mysie noworodki czy żabę. Modliszki są z kolei przysmakiem dla kameleonów, ptaków i gadów. W warunkach hodowlanych małe modliszki jedzą co drugi dzień, dorosłe co 3–5 dni. Na wolności natura sama reguluje częstotliwość posiłków.

Mistrzowsko kamuflują się również modliszki diabelskie. W sytuacji obronnej odsłaniają jaskrawy wzór w kolorze czerwonym, turkusowym, białym i czarnym, co skutecznie odstrasza drapieżniki. Prawdziwą pięknością kolekcji Tomasza Prokopiaka i mistrzem iluzji jest modliszka oczkowa. W sytuacji zagrożenia rozkłada skrzydła i pokazuje drapieżnikom wzór przypominający wielkie oko, dezorientując i odstraszając przeciwnika. Różnice widoczne są nie tylko między gatunkami, ale też wśród par. Przykładowo, samice modliszek nie potrafią latać, a samce robią to doskonale.  Częste są też różnice we wzroście – bywa że samica jest większa od samca o dobre kilka centymetrów. 

Dlaczego modliszka zjada samca?

To nie przejaw okrucieństwa, a strategia natury. By wyprodukować dużą liczbę jaj (może być ich 30, ale może być też 200), organizm samicy potrzebuje ogromnej ilości składników. Niektóre samice potrafią w ciągu życia wyprodukować nawet 10 ootek (specjalne kapsuły jajowe, kokony, chroniące przed wysychaniem i chłodem). To ogromny wysiłek energetyczny, który zapewnia przetrwanie gatunku w zmiennych warunkach. Jeżeli samica jest dobrze odżywiona, istnieje duże prawdopodobieństwo że oszczędzi samca. Jak ocalić rodzinę przed żarłocznością przyszłej matki? W hodowli stosowany jest trik. Tuż przed kopulacją samicy podawany jest pokarm w celu zajęcia jej odnóży chwytnych. Zapobiega to zjedzeniu samca przed kopulacją. Kopulacja może trwać od kilku do nawet dziesięciu godzin. Są gatunki modliszek, które nie przejawiają kanibalizmu, nawet po kopulacji.

Na świecie jest około 2400 gatunków modliszek

Najczęściej występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej, ale są też w suchych rejonach Afryki.  W Polsce mamy jeden gatunek. To  modliszka zwyczajna, jest pod ochroną. Nie wolno jej dotykać ani zabierać z łąki do domu. Jeśli myślicie o hodowli modliszek, warto wiedzieć, że można je kupić – na rynku dostępnych jest wiele gatunków tych owadów. Są proste w hodowli, ale pamiętajcie, że są ciepłolubne. O więcej szczegółów warto dopytać pana Tomka, który znajomość świata modliszek ma w małym palcu. Z hodowcą można spotkać się do końca wakacji w Palmiarni – w każdą niedzielę w godzinach od 12.00 do 16.00. Zdradzi ciekawostki z życia tych niezwykłych owadów, ich zachowań oraz sposobu hodowli. Przeprowadzi też pokaz karmienia, podczas którego będzie można zobaczyć z bliska błyskawiczne reakcje modliszek oraz charakterystyczny sposób zdobywania pokarmu. Owady, pod opieką pana Tomka, można też wziąć do ręki. Wystawa będzie czynna codziennie do 31 sierpnia, w godzinach otwarcia Palmiarni. (mf)