Pieczęć przeora – niezwykły zabytek znaleziony w okolicach Gliwic!

Hinzugefügt: 14.07.2021 / Bereich:
ogólny widok na pieczęć fot. Muzeum w Gliwicach

Dla żądnych wiedzy na temat Gliwic i powiatu gliwickiego, mamy kolejny powód, aby odwiedzić Zamek Piastowski! Na wystawę archeologiczną trafił kolejny niezwykły zabytek.

Przedmiot ten to fantastycznie zachowany tłok pieczętny, wykonany prawdopodobnie w końcu XIII lub w XIV wieku gdzieś w Italii dla przeora kościoła pw. św. Michała Archanioła w Mevani. Wizerunek tego Archanioła depczącego smoka (szatana) widnieje w centrum przedstawienia. Ten wspaniały zabytek znalazł pan Kamil Szmitka w trakcie spaceru z synami w okolicach Żernicy. W tym miejscu gratulujemy znaleziska i bardzo dziękujemy za przekazanie go do zbiorów archeologicznych Muzeum w Gliwicach. Kibicujemy także archeologom – Radosławowi Zdaniewiczowi i Grzegorzowi Żabińskiemu, którzy dalej drążą historię tego przedmiotu i jego właściciela.

Archeolodzy o pieczęci przeora kościoła św. Michała Archanioła w Mevani

Ta historia jest jedną z wielu, które przez wieki wydarzyły się na Górnym Śląsku. Może w niej nic niezwykłego, a właśnie dużo w niej tajemnic i faktów niedopowiedzianych, co tym bardziej może działać na wyobraźnię.

Drewniane koła wozu rytmicznie stukały o nierówną nawierzchnię kamienistego traktu. Dzień zapowiadał się piękny. Poranna rosa wprawdzie jeszcze nie zeszła z zielonych trawiastych łąk, między którymi wiła się urokliwie droga, lecz błękitne niebo i odważnie penetrujące wśród gałęzi przydrożnych lip promyki słońca dawały wrażenie, że będzie to tylko kwestią chwili. Trzech nieco pucułowatych braciszków wtopionych w usłane słomą burty wozu jeszcze drzemało niemrawie. Jedynie jegomość zasiadający na ławce obok woźnicy zdawał się być już wyraźnie wyspany i z zaciekawieniem wodził oczami po okolicznych, skąpanych w słońcu krajobrazach. Jego śnieżnobiały habit i zwisający ze skórzanego pasa wykonany z cedrowego drzewa różaniec ujawniały już na pierwszy rzut oka, że był to przybysz z odległych krain. Być może przybył do rudzkich braciszków w odwiedziny, a może po prostu pielgrzymował.

W oddali zaczęły już powoli majaczyć pierwsze drewniane zabudowania wsi Sirdnicha, kiedy jegomość gestem dał znać woźnicy, aby ten zatrzymał konie. Ku zdziwieniu czumaka zeskoczył on wartko z wozu wyraźnie zainteresowany jakimś zielem, wyrastającym z kęp rosnących na poboczu traw. Zakonnik zerwał niewielką krzewinkę i z atencją oglądał ją ze wszystkich stron, ku zdziwieniu wybudzonych zatrzymaniem rudzkich braciszków. Po chwili schował ją delikatnie w skórzanym mieszku, po czym wskoczył bez żadnego wytłumaczenia na niewygodną, drewnianą ławkę wozu. Zaprzęg ruszył dalej, powoli kulając się w obranym kierunku. Wszystko szybko wróciło do ospałego rytmu, toteż większość zakonników ponownie zaległa w błogiej drzemce. Jedynie sroka, obserwująca wszystko z gałęzi zerwała się nagle widząc mieniący się w słońcu przedmiot…

Kilka wieków później Kamil i jego mali synkowie Szymon i Mikołaj w miejscu dawnych łąk, dziś głęboko oranych lemieszami pługów odkryli przypadkowo miedziany przedmiot. Znaleźli go nieopodal drogi, prowadzącej z dzisiejszej Żernicy w kierunku Smolnicy. Traktem tym istniejącym już w średniowieczu podążał również pochodzący z Italii dostojnik kościelny. Jak się okazało bowiem znaleziony przedmiot to tłok pieczętny duchownego, Giovanniego de Claringano, który jak wynika z inskrypcji na otoku zabytku był przeorem kościoła św. Michała Archanioła w Mevani (dzisiejsza nazwa to Bevagni) k. Perugii we Włoszech (+ S IOhIS D’CLARIGNANOPORIS SCIANGLID’MEUANIA; + SIGILLUM IOHANNIS DE CLARIGNANO P(RI)ORIS SANCTI ANG(E)LI DE MEUANIA). Tamtejsza świątynia powstała już w XI w., a od XIII w. była kościołem kolegiackim. Trudno określić co ów duchowny porabiał w tym czasie w tej części Europy, być może wysłano go z jakimś poselstwem. O przypadkowym zagubieniu świadczy tu urwane uszko z tyłu zabytku, którym kiedyś mocowano go do rzemyka czy łańcuszka. (R. Zdaniewicz, G. Żabiński)

zbliżenie na Archanioła depczącego smoka (szatana)
zbliżenie na zdeptanego smoka
zbliżenie na pieczęć
zbliżenie na Archanioła depczącego smoka (szatana)
zbliżenie na zdeptanego smoka
zbliżenie na pieczęć

Związek Polskich Miast ePuap Śląska Karta Usług Publicznych SEKAP Benchmarking