Aktualności | Szkoły i przedszkola z widokiem na sztukę? To (i nie tylko) dają murale

Siedzące razem rodzeństwo – mała dziewczynka z blond warkoczami i starszy o kilka lat chłopiec – spogląda w niebo. Brat pokazuje palcem siostrze sportowy samolot z pobliskiego lotniska, unoszący się wysoko w chmurach. Tak wygląda niedawno odsłonięty mural przy ul. Kilińskiego 1 na Trynku. Obraz na bocznej elewacji Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 1, w którym działa Szkoła Podstawowa nr 16, łączy znajomy widok z troską o środowisko. To kolejna gliwicka realizacja, która wprowadza sztukę do codziennego otoczenia dzieci, a mieszkańcom daje powód, by zatrzymać wzrok na szkolnym budynku.

Mural na Trynku wykonano farbami fotokatalitycznymi, które pomagają oczyszczać powietrze z niektórych zanieczyszczeń. Był jednym z elementów szerszego przedsięwzięcia realizowanego w ramach Gliwickiej Inicjatywy Lokalnej, we współpracy miasta, wnioskodawcy, szkoły i mieszkańców.

Projektowi towarzyszyły warsztaty plastyczne, ekologiczne gry, zabawy i quizy, skierowane przede wszystkim do dzieci i młodzieży. Prezentacja „Zielone Gliwice” przybliżała miejskie działania dotyczące ochrony i rozwoju terenów zielonych, bioróżnorodności, edukacji ekologicznej i gospodarki odpadami. Przy udziale uczniów i wolontariuszy na terenie szkoły posadzono krzewy i inne rośliny. Rozmowa o środowisku znalazła więc ciąg dalszy we wspólnej pracy na rzecz najbliższego otoczenia.

Właśnie takie połączenie obrazu, warsztatów i działania daje szkole możliwość wykorzystania muralu w edukacji. O ekologii można rozmawiać przy namalowanej scenie, podczas zabawy albo sadzenia roślin. Wspólna praca stwarza też okazję do spotkania uczniów, nauczycieli i mieszkańców.

„Tolerancja” przy przedszkolu

Przed miesiącem na ścianie zabytkowego budynku Przedszkola Miejskiego nr 23 przy ul. Królowej Bony 6 odsłonięto mural „Zobacz we mnie człowieka”. Sebastian Berus, zwycięzca konkursu Centrum Kultury Victoria na projekt i realizację muralu upamiętniającego Stanisława Soykę, namalował portret artysty z pionowym napisem „Tolerancja” oraz elementami inspirowanymi klawiaturą fortepianu. Miejsce wybrano celowo: tuż obok jest ulica, przy której mieszkał twórca.

Wizerunek muzyka przypomina o jego związku z Gliwicami, a towarzyszące mu słowa dają punkt wyjścia do rozmowy z najmłodszymi o szacunku i akceptacji. Rodzice i nauczyciele mogą też wykorzystać zainteresowanie obrazem, by przybliżyć dzieciom postać i twórczość Soyki. W ten sposób przedszkolna ściana staje się miejscem spotkania ze sztuką i lokalną historią, dostępnym również dla sąsiadów i przechodniów.

Projekt uczennicy na szkolnym ogrodzeniu

W marcu tego roku odsłonięto mural w I Liceum Ogólnokształcącym im. E. Dembowskiego. Jego projekt przygotowała uczennica, zwyciężczyni szkolnego konkursu. Bartosz Prajsnar, artysta Animacji na Ścianie i absolwent I LO, przeniósł jej pracę na ścianę ogrodzenia przy boisku szkolnym.

To przykład, jak można oddać uczniom głos w urządzaniu szkolnego otoczenia. Autorski pomysł znalazł odbiorców poza klasą, a jego realizacja pozwoliła zobaczyć drogę od projektu do obrazu w dużym formacie. Taki konkurs może być zachętą do rozwijania zainteresowań plastycznych i okazją do rozmowy o odpowiedzialności za wygląd wspólnej przestrzeni.

Patroni w dużym formacie

Rok temu pod koniec września odsłonięto wizerunek Johna Baildona na Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 6, w którym działa Szkoła Podstawowa nr 36 im. Johna Baildona. Mural z pionierem metalurgii ma około 87 m². W dzielnicy noszącej jego nazwisko obraz przypomina szkockiego inżyniera, który zbudował w Gliwicach pierwszy na kontynencie europejskim wielki piec opalany koksem.

Portret patrona daje okazję do poznawania przemysłowej przeszłości miasta: dawnych technologii, wynalazków i ludzi, których praca zmieniała Gliwice. Realizację firmy Kolorart Dominik Rutkowski z Będzina sfinansowano z Gliwickiego Budżetu Obywatelskiego. 

Z kolei w sierpniu tego samego roku na ścianie Szkoły Podstawowej nr 41 im. Władysława Broniewskiego, należącej do Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 15 przy ul. Kormoranów 23 na Sikorniku, namalowano wizerunek patrona. Mural ma ponad 200 m². W historii grupy Animacje na Ścianie nie było większej pracy. Bartosz Prajsnar malował go z rusztowania przez ponad tydzień. Gotowe dzieło oddano we wrześniu, a jego wykonanie sfinansowano z Gliwickiego Budżetu Obywatelskiego.

Portret tej wielkości trudno przeoczyć. Może zachęcić uczniów do poznania twórczości człowieka, którego nazwisko nosi ich szkoła. Daje też nauczycielom punkt wyjścia do rozmowy o malarstwie: skali, kompozycji czy sposobach przenoszenia projektu na dużą powierzchnię. Później w szkolnych wnętrzach powstały jeszcze trzy murale, wśród nich „Szkolne skrzydła”.

Dzielnica namalowana na szkole

We wrześniu 2022 r. gotowy był już mural na Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 12, w którym działa Szkoła Podstawowa nr 15, przy ul. Lipowej 29 na Zatorzu. Szkoła ogłosiła konkurs na projekt pod koniec 2021 r. Autorem projektu jest pedagog Wojtek Kotylak. Obraz przedstawia charakterystyczne miejsca Zatorza: wieżę ciśnień, Radiostację i Stadion Miejski im. Piotra Wieczorka.

To widoki, które uczniowie mogą rozpoznać poza szkolnym ogrodzeniem. Zebrane na elewacji zachęcają do uważniejszego przyjrzenia się okolicy. Rozmowa o przedstawionych budowlach może stać się początkiem lekcji o dzielnicy albo rodzinnego spaceru. Mural pozwala też spojrzeć na znajome miejsca oczami projektanta, który wybiera ich kształty i układa je w jedną kompozycję.

– Cieszę się, że w Gliwicach sztuka coraz częściej pojawia się tam, gdzie dzieci i młodzież spędzają dużą część swojego dnia. Te murale to coś więcej niż kolorowe obrazy na ścianach. Każdy z nich niesie inną opowieść – o szacunku do drugiego człowieka, trosce o środowisko czy historii naszego miasta. Mogą inspirować do rozmów, rozwijać wrażliwość i pobudzać wyobraźnię. Szczególnie cenne jest dla mnie to, że młodzi ludzie nie są tylko odbiorcami tych działań, ale mogą też współtworzyć przestrzeń wokół siebie. Tak właśnie buduje się poczucie, że szkoła i miasto są również ich miejscem – mówi Katarzyna Kuczyńska-Budka, prezydent Gliwic.

Masz pomysł na mural przy swojej szkole lub przedszkolu? Porozmawiaj o tym z dyrekcją placówki, a potem zgłoś projekt, najlepiej do Gliwickiego Budżetu Obywatelskiego albo Gliwickiej Inicjatywy Lokalnej. Kolejna kolorowa ściana w Gliwicach może być Twoim pomysłem!

(kik/ED)