Aktualności | Gliwice zapisane w szkicownikach. Urban Sketching pokazał miasto z nowej perspektywy

Czy można lepiej poznać miasto, zatrzymując się na chwilę z ołówkiem i szkicownikiem? Projekt Urban Sketching, realizowany w ramach Biennale Akademii 2026, zachęcał do odkrywania Gliwic przez uważną obserwację, rysunek i wspólne doświadczanie miejskiej przestrzeni. Był jedną z inicjatyw programu TAURON Gliwicka Energia Kultury, łączącego działania artystyczne z aktywnym uczestnictwem mieszkańców w kulturze.

Historyczne kamienice, współczesna architektura, przemysłowe dziedzictwo, place, ulice i mniej oczywiste zakątki tworzą wielowarstwową opowieść o Gliwicach. W projekcie Urban Sketching punktem wyjścia do jej odkrywania stał się rysunek.

– Projekt Urban Sketching pokazał, że wystarczy na chwilę się zatrzymać, spojrzeć na dobrze znane ulice z innej perspektywy i sięgnąć po szkicownik, aby odkryć nasze miasto na nowo. Szczególnie cieszy mnie to, że w projekcie uczestniczyli nie tylko profesjonalni artyści, ale również mieszkańcy, którzy po prostu chcieli spróbować swoich sił w rysowaniu i podzielić się własnym spojrzeniem na Gliwice. Efekty tej niemal całorocznej, wspólnej pracy będziemy mogli podziwiać podczas specjalnej wystawy organizowanej w ramach festiwalu Biennale Gliwice 2027. Jestem przekonana, że będzie to niezwykła opowieść o naszym mieście, stworzona z wielu różnych perspektyw, wrażliwości i doświadczeń. To właśnie takie inicjatywy pokazują, że kultura jest przestrzenią otwartą dla wszystkich, a każdy mieszkaniec może stać się jej współtwórcą – mówi Katarzyna Kuczyńska-Budka, prezydent Gliwic.

Urban Sketching, czyli szkicowanie z natury, polega na bezpośrednim dokumentowaniu otaczającej rzeczywistości. Nie wymaga profesjonalnego warsztatu ani zaawansowanego przygotowania artystycznego. Najważniejsze są ciekawość, uważność i gotowość do spojrzenia na dobrze znane miejsca w nieco inny sposób.

Miasto jako przestrzeń twórczego spotkania

Projekt zapraszał uczestników do spojrzenia na Gliwice nie tylko jako na zbiór budynków i ulic, ale również jako na przestrzeń codziennych doświadczeń, wspomnień i relacji. Szkicownik stawał się narzędziem poznawania miasta, a sam proces rysowania – okazją do rozmowy i wymiany perspektyw.

W odróżnieniu od fotografii, która pozwala błyskawicznie uchwycić obraz, szkicowanie wymaga zatrzymania się. Uczestnicy mogli przyjrzeć się detalom architektonicznym, proporcjom budynków czy miejscom mijanym na co dzień bez większej uwagi.

– Zależało nam przede wszystkim na tym, żeby zachęcić mieszkańców do spojrzenia na Gliwice w nieco inny sposób. Na co dzień mijamy te same budynki, place i ulice, często nie zwracając uwagi na ich detale. Szkicowanie daje pretekst, żeby się zatrzymać, przyjrzeć otoczeniu i dostrzec coś, co wcześniej nam umykało. Nie chodziło o tworzenie idealnych rysunków, ale o ciekawość, przyjemność wspólnego działania i odkrywania miasta – opowiada Krzysztof Kałuszka, koordynator projektu Urban Sketching.

Od kwietnia do połowy października 2026 roku uczestnicy spotykali się w różnych częściach Gliwic, szkicując zarówno charakterystyczne fragmenty miejskiej architektury, jak i mniej oczywiste zakątki. Spotkania miały otwarty charakter – do wspólnego rysowania mógł dołączyć każdy, niezależnie od wieku i doświadczenia. Nie zawsze sprzyjała pogoda, ale nawet letnie upały czy deszcz nie zniechęcały uczestników. Z czasem wokół projektu zaczęła tworzyć się społeczność osób regularnie powracających na kolejne plenery.

Szczególnie interesujące okazały się spontaniczne reakcje mieszkańców, którzy niejednokrotnie stawali się częścią artystycznych spotkań.

– Ludzie zatrzymywali się, zaglądali do szkicowników, pytali o nasze działania, a czasem spontanicznie dołączali do rysowania. Były z nami również dzieci, które z ogromną swobodą przedstawiały miasto po swojemu. Co ciekawe, nawet kiedy siedzieliśmy obok siebie i patrzyliśmy na ten sam budynek, każdy dostrzegał w nim coś zupełnie innego. I właśnie ta różnorodność była niezwykle inspirująca – dodaje Krzysztof Kałuszka.

Każdy szkic stawał się osobistym zapisem miasta. Jedni koncentrowali się na architekturze, inni na detalach, zieleni czy scenach z codziennego życia. Różnorodność spojrzeń pokazała, że ta sama przestrzeń może być interpretowana na wiele sposobów, a wspólne tworzenie nie wymaga rywalizacji ani oceniania.

– Urban Sketching był unikalnym sposobem na poznawanie miasta – poprzez rysunek i bezpośredni kontakt z przestrzenią. To właśnie w tej uważności kryje się jego siła – pozwala dostrzec, że codzienność może być źródłem inspiracji oraz artystycznych i kulturalnych doświadczeń – zauważa Paweł Januszewski, dyrektor Centrum Kultury Victoria w Gliwicach.

Dla organizatorów szczególnie istotny był społeczny wymiar przedsięwzięcia. Wspólne szkicowanie stało się okazją do poznawania nowych osób, rozmów i wymiany doświadczeń. Uczestnicy nie tylko rozwijali swoje zainteresowania, ale także budowali relacje wokół wspólnej pasji i miejsca, w którym żyją.

– Przez te kilka miesięcy przekonaliśmy się, że miejskie szkicowanie może być czymś znacznie więcej niż tylko rysowaniem. Stało się okazją do rozmów, nowych znajomości i wspólnego spędzania czasu. Mam nadzieję, że dla wielu osób będzie to początek dłuższej przygody ze szkicownikiem. Bo żeby odkrywać miasto na nowo, nie zawsze trzeba szukać nieznanych miejsc. Czasem wystarczy usiąść z ołówkiem tam, gdzie przechodzimy każdego dnia – podsumowuje Krzysztof Kałuszka.

Od miejskich szkiców do Biennale Gliwice 2027

Projekt Urban Sketching, realizowany w ramach Biennale Akademii, stanowił jeden z etapów przygotowań do festiwalu Biennale Gliwice 2027, przedsięwzięcia, które ma rozwijać ideę współtworzenia kultury przez artystów, instytucje i mieszkańców.

Ważną rolę w realizacji projektu odegrała również współpraca instytucji i partnerów, dzięki którym możliwe było stworzenie przestrzeni do wspólnych działań artystycznych.

– Jesteśmy niezwykle wdzięczni wszystkim Partnerom, którzy zaangażowali się w projekt Urban Sketching i wsparli jego realizację. Bardzo nas cieszy, że tak wiele instytucji i firm dostrzegło wartość inicjatywy, która łączy profesjonalnych artystów z mieszkańcami Gliwic i daje im przestrzeń do wspólnego tworzenia. Efekty tej wyjątkowej współpracy będziemy mogli podziwiać podczas festiwalu Biennale Gliwice 2027. Chciałabym szczególnie podkreślić, że to właśnie dzięki zaufaniu, otwartości i zaangażowaniu naszych Partnerów możemy realizować tego typu przedsięwzięcia, rozwijać ambitne projekty artystyczne i sprawiać, że kultura staje się coraz bliższa mieszkańcom. Za to wsparcie raz jeszcze wszystkim serdecznie dziękujemy – podkreśla Aleksandra Smolak, dyrektor ds. kluczowych Partnerów w Fundacji Soundscape.

Projekt Urban Sketching pokazał, że sztuka nie musi być zamknięta w galeriach czy pracowniach, a miejskie ulice i place mogą stać się przestrzenią twórczych spotkań. Szkice powstałe podczas plenerów są nie tylko zapisem architektury i codzienności Gliwic, ale przede wszystkim świadectwem indywidualnych spojrzeń ich autorów. Wspólnie tworzą wielogłosową opowieść o mieście, którą będzie można odkryć na nowo podczas Biennale Gliwice 2027.

Urban Sketching stanowił część Biennale Akademii realizowanej w ramach programu TAURON Gliwicka Energia Kultury.

(Fundacja Soundscape)